poniedziałek - piątek 8-16 sobota 10-14

Dzieciństwo Frankensteina w Złotowie

Kiedy patrzę na zdjęcie niemowlęcia w jego wózku, trudno mi uwierzyć, że to ta sama osoba, która siedziała naprzeciwko mnie zaledwie kilka tygodni temu w Sztokholmie w wieku prawie dziewięćdziesięciu trzech lat. Jeszcze trudniej jest mi wyobrazić sobie pełne wydarzeń życie, które leżało między tymi dwoma momentami, które ukształtowały różne nagłe, a w niektórych przypadkach tragiczne wydarzenia, a także odważne nowe początki.

Walter Frankenstein w wózku dziecięcym w wieku 7 i pół miesiąca, Flatow, luty 1925; Muzeum Żydowskie w Berlinie, dar Leonie i Waltera Frankensteinów

Mam na myśli życie Waltera Frankensteina, który przekazał Muzeum Żydowskiemu w Berlinie ponad 1100 zdjęć. Zdjęcia przedstawiające całe jego życie, od najmłodszych lat do starości. Zdjęcie wózka dziecięcego jest najstarszym spośród nich. Przedstawia Waltera w lutym 1925 r. W wieku 7 i pół miesiąca na chodniku w swoim rodzinnym mieście Flatow (dziś Złotów), gdzie urodził się 30 czerwca 1924 r. Jego ojciec, Max Frankenstein, był właścicielem sklepu i karczmy, które odziedziczył po rodzicach swojej pierwszej żony, Emmy Frankenstein. Po śmierci Emmy w 1917 roku ożenił się z matką Waltera, Marthą Frankenstein z domu Fein.

Chociaż Walter Frankenstein patrzy ponuro w obiektyw na zdjęciu z 1928 r, pierwsze szczęśliwe lata swojego życia spędził w miłym otoczeniu. Na zdjęciu Walter przebrany za huzara pruskiego. Kostium był prezentem od jego wuja Selmara Frankensteina, który był Oberstabsarztem (oficerem sztabu medycznego na poziomie majora lub dowódcy porucznika) podczas I wojny światowej w kwaterze głównej Hindenburga pod Tannenbergiem, a także służył jako osobisty lekarz księcia koronnego Rupprechta Bawarii, za który otrzymał kilka odznaczeń wojskowych. Chciał też zaszczepić swojemu siostrzeńcowi patriotyczny, niemiecki nacjonalistyczny pogląd. Sądząc po wyrazie twarzy Waltera, jego pomiary odniosły niewielki sukces.

Walter Frankenstein na Wielkanoc w 1931 r. otrzymał hulajnogę, która tylko częściowo ugasiła jego pragnienie przygody. Aby zwiększyć swoje szanse na lot Junkerem, „zaręczył się” w tym roku ze swoją chrześcijańską dziewczyną Ingeborg Abraham, której ojciec był pilotem poczty lotniczej.

Ale lot nigdy się nie odbył, ponieważ Ingeborg i jej rodzice wkrótce się wyprowadzili. Począwszy od 1933 roku, jego pozostali chrześcijańscy przyjaciele z Flatow zaczęli oddalać się od Waltera. W 1934 roku brat Waltera, Martin Frankenstein, wyemigrował do Palestyny ​​- kolejna wczesna konsekwencja dojścia do władzy narodowych socjalistów.

Martin odbył praktykę zawodową w rodzinnej firmie odzieżowej w Bischofsburgu w Prusach Wschodnich (dziś: Biskupiec). Po przeprowadzce do Rishon leZion w Palestynie pracował jako listonosz. Pamiątkowe zdjęcie zrobione dzień przed jego wyjazdu przedstawia również Waltera i brata Martina Manfreda, którzy poszli za nim do Palestyny ​​w 1937 roku. Zarówno Martin, jak i Manfred zostali wydziedziczeni przez ich bezdzietnego wuja Selmara. Emigrację do Palestyny ​​postrzegał jako zdradę ojczyzny.

W przeciwieństwie do swoich braci Walter pozostał w Niemczech, doświadczając narastających represji podejmowanych przez narodowosocjalistyczny rząd wobec Żydów. 1 kwietnia 1933 roku, gdy ogłoszono bojkot żydowskich przedsiębiorstw, nieznana partia strzelała w witryny sklepu Frankensteina, który Martha Frankenstein prowadziła sama od śmierci męża w 1929 roku.

Walter powiedział sobie tamtej nocy: „Dobry Boże, jeśli ten człowiek nie padnie martwy na następnych pięćdziesięciu metrach, to już w Ciebie nie wierzę”. Podsumowuje to dzisiaj: „On nie umarł, a ja zostałem ateistą. Nadal jestem, do dziś ”.

Pomimo tego drastycznego doświadczenia matka Waltera jeszcze przez jakiś czas prowadziła sklep. Ostatnie zdjęcie przedstawia Waltera i Martę Frankensteinów stojących w drzwiach. Zdjęcie jest również ostatnim pozostałym ujęciem Waltera w mieście jego urodzenia. Niedługo potem, latem 1936 r., Dwunastoletni Walter otrzymał zakaz uczęszczania do chrześcijańskiej szkoły we Flatow (Złotów). Musiał przeprowadzić się do sierocińca żydowskiego Auerbach w Berlinie, gdzie rozpoczyna się kolejny rozdział jego życia.

Jeśli chcielibyście dowiedzieć się więcej o historii życia Waltera i Leonie Frankensteinów, na początek książka Nicht mit uns – Das Leben von Walter und Leonie Frankenstein (w języku niemieckim) autorstwa Klausa Hillenbranda. Został opublikowany w 2008 roku w Jüdischer Verlag firmy Suhrkamp.
Źródło: https://www.jmberlin.de/blog-en/2017/10/a-childhood-in-flatow/

Skip to content